‘Al Fadimem’ Türküsünün Bilinmeyen Gerçek Hikayesi Gün Yüzüne Çıktı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli köyü ile Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köyü sakinlerinin yüreklerine kazınan ve nesilden nesile aktarılan efsanevi Al Fadimem türküsünün ardındaki dokunaklı sevda hikayesi, titiz bir çalışmayla aydınlatıldı. Yıllardır dilden dile dolaşan bu ezginin kökenine inen araştırmacılar, tarihin tozlu sayfalarından gerçekleri gün ışığına çıkardı.
TÜBİTAK Destekli Proje, Türkülerin İzini Sürdü
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde tarih öğretmeni Faruk Karakuş danışmanlığında 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından yürütülen proje, büyük ses getirdi. “Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği” adlı proje, Al Fadimem türküsünün gerçek öyküsünü ve ilk sözlerini birinci elden kaynaklarla derlemeyi amaçladı.
Bu kapsamlı araştırma, halk kültürünün en değerli taşıyıcılarından olan türkülerin zaman içinde geçirdiği söz ve anlam değişimlerini de gözler önüne serdi. Projenin temelini, türkünün kahramanları olarak bilinen Fadime Bostan ve Efe Kadir Kilci ile onların yaşadığı döneme tanıklık etmiş akrabaları ve köylülerle yapılan derinlemesine mülakatlar oluşturdu.
Gönüllü Kaçış ve Acı Ayrılık: Sevdanın Türküye Dönüşümü
Yapılan görüşmelerden elde edilen bilgilere göre, hikaye Efe Kadir’in yoksulluğu ve yetim olması nedeniyle Fadime ile evlenmek için gerekli maddi imkanlara sahip olmamasından kaynaklanıyor. Bu durum üzerine Efe Kadir, sevdiği kızı Fadime’yi kaçırmaya karar veriyor. Fadime de gönüllü olarak bu kaçışa razı oluyor. Ancak dönemin koşulları gereği, Fadime’nin yaşı büyük olmasına rağmen resmi kayıtlarda küçüktü. Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderiliyor. Bu ayrılık, Fadime’nin başka biriyle evlendirilmesiyle daha da acı bir hal alıyor. Efe Kadir’in cezaevinde yaşadığı derin üzüntü ve özlem, ağıtlar ve türküler aracılığıyla dile geliyor. İşte o acı dolu duyguların ifadesi olan türkülerden biri de hepimizin bildiği Al Fadimem türküsü.
40 Yıllık Ses Kaydı, Türküye Hayat Verdi
Araştırmanın en çarpıcı ve heyecan verici bulgusu ise, Efe Kadir’in kendi sesinden kaydedilmiş 40 yıllık bir kasetin gün yüzüne çıkması oldu. 1985 yılında, Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin ricasıyla kaydedilen bu nadide ses kaydı, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat kendi sesiyle okuduğunu ortaya koyuyor. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireylerinin özenle sakladığı bu kayıt, türkünün ilk ve orijinal sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıyor.
Saha çalışmaları ve bu değerli ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerinden farklı olarak, daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da derlendi. Bu bulgular, Al Fadimem türküsünün nesiller boyunca aktarılırken geçirdiği değişim ve dönüşümü somut verilerle kanıtlar nitelikte. habervitrin.com.tr olarak, bu önemli kültürel mirasa ışık tutan bu çalışmayı sizlere sunmaktan gurur duyuyoruz.
